أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
493
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
( 13 ) . كوكنار ، نك . يادداشت 16 . ( 14 ) . ناركيو ، II , Vullers ، 1274 : نارگيو ( ! ) . ( 15 ) . كيو ؛ قس . II , Vullers ، 940 . ( 16 ) . از اينجا مىتوان حدس زد كه واژهء « كوك » در تركيب « كوكنار » به معناى « كاهو » باشد ( Vullers ، II ، 918 ) . اما در اينجا تعبيرى ديگر هم مىتواند باشد : « كوك » به فارسى به معناى « سرفه » نيز هست و در اين صورت « كوكنار » ترجمهء مستقيم « رمان السعال » ( انار سرفه ) خواهد بود . قس . II , Vullers ، 919 . ( 17 ) . فرليون يونانى ( II , Low ، 366 ) كه به معناى « كرانهاى ، دريا كنارى » است . در چاپ بولاك « قانون » ( ج I ، 452 ) ، اين واژه بدون نشانهگذارى « وارالول » نوشته شده و به همين جهت در ترجمه ناخوانده بهجا مانده است ؛ نك . ابن سينا ، 747 ، يادداشت 2 . ( 18 ) . نسخهء فارسى : خشخاش بحرى ، نسخهء الف : خشخاشا بريا - « خشخاش دشتى » كه با متن جور درنمىآيد زيرا اندكى پايينتر ، برگهاى اين خشخاش را با برگهاى خشخاش دشتى قياس مىكند . ( 19 ) . ديوسكوريد ، II ، 57 : « سرخ و زرد » . ( 20 ) . قضبان الحلبة ( شاخههاى شنبليله ) ؛ نك . شمارهء 349 . ( 21 ) . خشخاش الافيون ، نك . شمارهء 78 . ( 22 ) . نسخهء الف : قعال ، نسخهء ب : فقال ، نسخهء پ : و قال ، بايد خواند قتال ، نسخه فارسى : خشخاش سياه دشتى كشنده است . ( 23 ) . نسخهء الف : الجز ، نسخهء ب : الحر ، نسخهء پ : الجرو ، بايد خواند الخبز ، قس . ديوسكوريد ، II ، 56 . ( 24 ) . الحبق الجبلى ؛ نك . شمارهء 328 . ( 25 ) . * اين سخنان در ترجمهء عربى ديوسكوريد وجود ندارد . در حاشيهء زيرين نسخهء الف ، ورق 58 الف نوشته شده : « الخشخاش بالهندية سرجنى » - « خشخاش به هندى سرجنى ( ؟ ) [ ناميده مىشود ] » ؛ نك . شمارهء 393 ، يادداشت 16 . طبق Dutt ، 112 ، نام هندى خشخاش ahiphena است . ( 26 ) . المنتثر . ( 27 ) . موذى ، نسخهء فارسى : مضرت كند - « زيان مىرساند » . ( 28 ) . الخشخاش الذائب . ( 29 ) . غلف الحلبة ، قس . بالاتر يادداشت 20 . ( 30 ) . مقرّن ، با يونانى مطابقت مىكند ، II , Low ، 366 . ( 31 ) . يا « كف مانند » - الزبدى ، معادل يونانى ، ديوسكوريد ، IV ، 58 ؛ II , Low ، 366 . ( 32 ) . متن در اينجا ظاهرا تحريف شده است : يصير مثل الموم و لا يجمد ، ديوسكوريد ، IV ، 56 ؛ ابن سينا ، 747 ، يادداشت 3 و ابن بيطار ، جامع ، I ، 45 : و لا يجمد اذا ديف بالماء مرة كما يجمد الموم - « اگر آن را در آب خيس كنيم منجمد نمىشود ، آنگونه كه موم منجمد مىشود . » بهطور كلى تمام نقل از ديوسكوريد